Kommentar: Slapp med skrekken

Eg skal nok sova godt om nettene dei neste fire åra, stod det i ei pressemelding som leiaren i Norsk Målungdom, Vebjørn Sture, sende ut då regjeringserklæringa var klar 7. oktober.

 

Og sant nok – sett i forhold til det som kunne ha blitt språkpolitikken til dei blå-blå, kom nynorsken greitt ut av det.

Valfritt sidemål, som både Høgre og Framstegspartiet hadde på programmet, er erstatta med ei formulering om at regjeringa vil «støtte opp under begge målformene som hovedmål». Dessutan skal det setjast ned eit utval som skal vurdera norskfaget «med sikte på å styrke norskfaget som språkfag, gjøre sidemålsundervisningen mer engasjerende for elevene og forbedre karaktersettingen».

Det mest problematiske punktet for nynorsken er at regjeringa vil endra mållova. Dagens rett til å få svar frå staten på si eiga målform skal erstattast med ein rett for tilsette i staten og i språknøytrale kommunar til å skriva på si eiga målform – altså ei speglvending av «kunden har alltid rett»-prinsippet, som Høgre og Frp elles held høgt.

Men Vebjørn Sture har sannsynlegvis rett i at dette framlegget ikkje vil bli vedteke i Stortinget. Dermed blir det status quo på dette området òg.

Målfolket slapp altså med skrekken. Truleg kan dei takka Kristeleg Folkeparti og Venstre for at dei blå-blå har droppa det valfrie sidemålet, kanskje også ein del Høgre- og Frp-folk som har klart å overtyda partileiarane om at dette ikkje var noka god sak. Erna Solberg, som er vel kjend med stemningane på Vestlandet også utanom Bergen, har sjølv heller aldri vore blant dei som har stått på barrikadane mot sidemålet.    

Likevel, om Sture reknar med å sova godt om nettene også under Solberg-regjeringa, bør han stå tidleg opp om morgonen og jobba hardt dei neste fire åra. For det er eit faktum at nynorsken aldri har vore så utsett som ved dette valet. Det språkpolitiske byggverket, med grunnmur heilt tilbake frå 1880-åra, som har sikra jamstelling av dei to skriftmåla våre, kan ikkje lenger takast for gitt. Dei partia som vil endra det, har fått ei historisk høg oppslutnad ved val: 43 prosent til saman.

Ennå er det eit stykke til dei blå-blå får reint fleirtal. Men målfolket bør ikkje kjenna seg altfor trygge på alle dei andre partia heller. Venstre, som historisk sett har vore nynorsken sin sterkaste støttespelar, er framleis forplikta på denne arven. Samstundes er Venstre i ferd med å bli Noregs mest typiske storbyparti, med over 25 prosent av stemmene frå Oslo, Asker og Bærum aleine. Held denne utviklinga fram, er det naivt å tru at det ikkje også vil kunna bana veg for andre språkpolitiske haldningar i partiet.

Og frå den raud-grøne perioden veit me at også i Arbeidarpartiet og SV er det krefter som ikkje synest nynorsk og språkleg jamstelling er så viktig.

Målfolket bør derfor vera realistiske nok til å sjå at det blir ein tøffare kamp å forsvara dei språkpolitiske skansane i åra som kjem. Om dei klarer det enn så lenge, vil det over tid vera fåfengt å støtta seg på lovar og reglar dersom det ikkje er ei brei rørsle av aktive språkbrukarar som byggjer opp under jamstellingskravet. Nynorsken må vera eit levande språk, ikkje ein verneverdig museumsgjenstand. På mange område har dei siste åra vore gode for nynorsk språk og kultur. Men utviklinga på skulemålsfronten er illevarslande, med ein nedgang frå 15 prosent til 12,6 prosent det siste tiåret.

Så det er nok å ta fatt i. Og kanskje kan ein henta inspirasjon frå ei line i regjeringserklæringa: «Den beste strategi for et sterkt og levende norsk språk er den daglige, frivillige bruken av språket.» 

Utskrift E-post

Fleire Nyhende

Seks nye bøker i Leseland-serien

19-09-2019

  Maria Parr, Laurda Djupvik, Atle Berge og Anders Totland kjem med nyskrivne forteljingar i den populære Leseland-serien.

Les meir

Nasjonal fagkonferanse om det nye norskf…

19-09-2019

  Nynorsksenteret inviterer til nasjonal fagkonferanse på Hamar 19.-20. november om det nye norskfaget med fokus på skriving, lesing, nynorsk og vurdering.

Les meir

Store sprik i valdeltakinga i samanslått…

10-09-2019

Ingen stader i landet var valdeltakinga i kommunevalet i år større enn i Vestland. Samtidig er det store sprik i valdeltakinga i nye kommunar.

Les meir

Ny språklov: – No vert det raust på ekte

27-08-2019

  Nynorsk kultursentrum meiner den føreslegne språklova vil gi eit sterkare vern om språkmangfaldet i Noreg.

Les meir

Linda Eide er årets «Storegut»

04-07-2019

  Journalist, programleiar og forfattar Linda Eide får Storegutprisen 2019 for å formidla kunnskap om språk med integritet og ein solid dose humor.

Les meir

Bitte litt meir nynorsk ved Universitete…

01-07-2019

  Universitetet i Agder (UiA) bad for eitt år sidan Kunnskapsdepartementet om å få sleppe nynorsk, men har etter den tid prøvd å ta seg saman. 98,5 prosent av langtekstane var...

Les meir

Reagerer på omsetting på eksamen: – Vert…

19-06-2019

  Nynorskelevar klagar på at omsettinga av avsluttande biologieksamen var tvitydig. Norsk Målungdom fryktar at hendinga ikkje er unik.

Les meir

Bibliotekarar etterlyser opplæring og re…

11-05-2019

Tilsette ved folkebiblioteka i Møre og Romsdal ønskjer seg meir opplæring og ressursar for å møta dei nye oppgåvene biblioteka er pålagde, viser ny undersøking.

Les meir

Ordføraren vart kalla «fitte», «hore» og…

11-04-2019

  Ordførar Kristin Maurstad i Vågsøy blei sjuk etter lang tid med sjikanerande meldingar og hets. Ho oppmodar folk til å oppføra seg i valkampen.

Les meir

Gjendikt Cohen på nynorsk

05-04-2019

Festivalen Bygdalarm i Norheimsund i Hardanger inviterer til konkurranse om å gjendikte Leonard Cohen på nynorsk eller dialekt.

Les meir

Program for landstinget til LNK 2019

03-04-2019

  Landssamanslutninga av nynorskkommunar (LNK) inviterer til landsting i Førde 6.-7. juni på Scandic Sunnfjord Hotell. LNK vil samstundes feira 25-årsjubileet sitt. Me håpar alle medlemskommunar, andre medlemmar og alle andre...

Les meir

Fløgstad melde seg ut av Forfatterforeni…

27-03-2019

Kjartan Fløgstad misliker sterkt at Forfatterforeningen sa unnskuld til 17 forfattarar som blei dømde i Æresretten etter krigen. På årsmøtet i helga melde han seg ut i protest.

Les meir

Berre 1 av 5 kommunar følgjer miljøkrav …

27-03-2019

Miljø skal som hovudregel vektast minst 30 prosent i offentlege anbod. Berre éin av fem kommunar set dette kravet, viser ei undersøking gjort av Framtida.no.

Les meir

Noregs Mållag krev at regjeringa priorit…

18-03-2019

Noregs Mållag håpar regjeringa no gjer ord om til handling og sikrar språkdelt ungdomsskule og læremiddel på begge målformer.

Les meir

«Slåttekar i himmelen» vert teater

14-03-2019

  Det Norske Teatret og Teatret Vårt i Molde samarbeider om å laga sceneversjonen av den første boka i slektskrøniken av Edvard Hoem.

Les meir

Språkrådet ikkje imponert over NSBs nye …

14-03-2019

Språkrådet rådde opphavleg NSB til å ikkje byte namn. Når dette no er gjort, er direktør Åse Wetås ikkje imponert over valet.

Les meir

Marit Kaldhol blir festivalforfattar

25-02-2019

Marit O. Kaldhol blir festivalforfattar under Falturiltu 2019.

Les meir

Biblioteka vert meir brukt enn før, sjøl…

03-02-2019

Utlån av bøker går ned på biblioteka, likevel fører arrangement til at fleire brukar biblioteka.

Les meir

Auka bruk av ordbøker på mobilen

03-02-2019

Kvart tredje av 45 millionar søk i Bokmålsordboka og Nynorskordboka i fjor vart gjort i mobilappen Ordbøkene. Appen vart lansert hausten 2017 og har slått godt at på kort tid...

Les meir

Språkpris til «Der ingen skulle tru»-pro…

03-02-2019

Arve Uglum, som er programleiar for NRK-suksessen «Der ingen skulle tru at nokon kunne bu», får pris for språkbruken sin.

Les meir

Linda Eide er Årets hordalending

11-01-2019

Forfattar og journalist Linda Eide er kåra til Årets hordalending 2018 av Hordaland fylkeskommune. Prisen er eit diplom og 50.000 kroner.

Les meir

Storfylke på Vestlandet ikkje heilt uten…

11-01-2019

Om få år kan Rogaland vere ein del av det nye Vestland fylke, meiner fylkesordførar i Rogaland Solveig Tengesdal (KrF). Ho blei lokka av fleire på nyttårsmøtet til Hordaland fylkeskommune...

Les meir

SV vil gi Posten nye oppgåver for å sikr…

11-01-2019

SV vil gi Posten nye oppgåver for å hindre redusering i postomberinga. Levering av daglegvarer, medisinar og tilsyn av eldre kan vere aktuelt.

Les meir

Fylkessamanslåinga: – Staten kan ikkje b…

11-01-2019

Når Vestfold og Telemark blir slegne saman, ønsker Fylkesmannen at målforma skal vere språknøytral. Dette strider mot mållova.

Les meir

Preikestolen skal til Strand kommune

10-01-2019

Kommunalministeren har ikkje tenkt å endre standpunkt i saka om kva kommune den ikoniske fjellformasjonen Preikestolen skal høyre til, og seier dette formelt er avgjort. Den populære turistattraksjonen skal liggje...

Les meir

Vinje-senteret «gjenopplivar» Dølen

18-12-2018

I romjula kjem det nye Vinje-senteret for journalistikk og dikting ut med den første utgåva av meldingsbladet Dølen, kalla opp etter vekeavisa som Aasmund Olavsson Vinje gav ut frå 1858...

Les meir

Sogndal Fotball får Nynorsk næringslivsp…

10-12-2018

– Denne prisen er me utruleg glade for. Både nynorsk og sognemål er ein viktig del av vår identitet, sa Håvard Flo, sportssjef i Sogndal. 

Les meir

Stor etterspurnad på Lillegravens thrill…

02-12-2018

Ruth Lillegravens thrillerdebut «Alt er mitt», får stort opplag.

Les meir

Bokhandlarprisen har aldri gått til ei n…

22-11-2018

  Forfattarane Tore Renberg, Maria Parr og Frode Grytten er ikkje imponerte.

Les meir

Språkrådet fryktar for norsk som fagsprå…

24-10-2018

Mindre enn ti prosent av publikasjonane frå dei tre største universiteta i Noreg er norsk. Det viser at universiteta manglar strategi og vilje i språkpolitikken, meiner Språkrådet.

Les meir

Regjeringa vil halde fram med differensi…

20-10-2018

Ein ny rapport viser at ordninga med differensiert arbeidsgivaravgift er det beste verkemiddelet for å motverke befolkningsnedgangen i distrikta. Regjeringa er nøgd med resultata og ønsker å føre ordninga vidare.

Les meir

Sp opnar for å oppheve fleire fylkessama…

20-10-2018

Senterpartiet meiner avtalen mellom regjeringa og KrF om forslag til oppgåvefordeling til dei nye regionane er så svak at ingen fylke treng å bli slått saman.

Les meir

Senterpartiet om regionmeldinga: – Eit m…

20-10-2018

Oppgåvemeldinga til regjeringa betyr ingen stor overføring av makt, middel eller arbeidsplassar til fylka, meiner Sp-leiar Trygve Slagsvold Vedum.

Les meir

Mållaget til angrep på Forsvaret

20-10-2018

Den nyaste utgåva av magasinet «Innsats» frå Forsvaret er blotta for nynorsk. Noregs Mållag stiller spørsmål om Forsvaret har kapitulert for bokmålet.

Les meir

Sogn og Fjordane Teater vil bli turnétea…

01-10-2018

Sogn og Fjordane Teater har søkt om 12 millionar kroner ekstra for utvida turnéverksemda til nabofylket.

Les meir

Framleis stor motstand mot Vestland

01-10-2018

Rundt to tredeler av innbyggjarane i Sogn og Fjordane seier dei ikkje ønsker samanslåing med Hordaland. Motstanden er omtrent like stor som for eit år sidan.

Les meir

No må TV 2 også skrive nynorsk

01-10-2018

I går vart det klart at TV 2 får halde fram som kommersiell allmennkringkastar - no med språkkrav.

Les meir

Arnfinn Kolerud får jubileumsstipend for…

01-10-2018

Nynorsk kultursentrum deler ut 200.000 kroner til Arnfinn Kolerud for å fullføra den hysterisk morosame trilogien om Bendik Uføre og Vassbygda sin kamp for nynorsken.

Les meir

Snarveg til integrering

01-10-2018

Fjell kommune har oppretta ein «fast track» til integrering. Flyktningar går på jobb i staden for innføringskurs, fortel Bergens Tidende.

Les meir

Nynorsk kultursentrum feirar 25 år!

27-09-2018

Frå å vere ei lita stifting til å verte tre museum, tre festivalar og eit leksikon – Nynorsk kultursentrum er noko heilt for seg sjølv.

Les meir

Ravatn testar filosofi i praksis

25-09-2018

– Lurer du på om dei gamle filosofane har relevans for oss som lever i dag? spør Agnes Ravatn. Ho har testa ut filosofi i kvardagen.

Les meir

Kvardagsmat-Anita på bestseljar-liste

14-09-2018

Noregs største nynorske matbloggar, Anita Stokke Blomvik, kom med kokebok sist veke. No er boka på sjetteplass på Haugenbok.no si bestseljarliste.

Les meir

Søviknes vil bli fylkesordførar i det ny…

10-09-2018

Avgått olje- og energiminister Terje Søviknes (Frp) har som mål å bli fylkesordførar for det nye fylket Vestland, seier han til NRK.

Les meir

Ap sikrar fleirtal mot Viken

03-09-2018

  Fylkespolitikarane i Ap, Frp, SV og Sp i dei tre Viken-fylka vil setje planlegginga av samanslåinga på vent til Stortinget har behandla regionreforma på nytt. I Stortinget kjem Ap til...

Les meir

Bent Høie vil bli fylkesmann i Rogaland

30-08-2018

  Helseminister Bent Høie (47) søkjer embetet som fylkesmann i Rogaland, og har samtidig varsla Høgre om at han ikkje tar attval til Stortinget i 2021.

Les meir

Samanslåingskommunar får arkivtilsyn i h…

30-08-2018

Kommunar som skal slå seg saman er blant dei som har førsteprioritet når Arkivverket i haust skal gjennomføra tilsyn med rundt 60 verksemder.

Les meir

Sykkylven sa nei takk til Ålesund

30-08-2018

Kommunestyret i Sykkylven på Sunnmøre sa måndag nei til ei samanslåing med Ålesund. I staden ønskjer dei forhandlingar med nabokommunen Stranda.

Les meir

Grande vil forlenge fastprisen på bøker

29-08-2018

  Kulturminister Trine Skei Grande vil utvide fastprisordninga for bøker til å gjelde eitt år frå utgjevingsdato. Forslaget blir møtt med jubel frå bokbransjen.

Les meir

Sp-toppar vil ha omkamp om fylkessamansl…

27-08-2018

  Fleire sentrale Sp-politikarar varslar at dei vil ha omkamp om fylkessamanslåinga på Vestlandet.

Les meir

Ny nestleiar i Noregs Mållag

27-08-2018

Peder Lofsnes Hauge tek over etter Jens Kihl.

Les meir

Fritt ord gir 2,3 millionar kroner til b…

13-08-2018

Stiftinga Fritt Ord har løyvd 2,3 millionar fordelt på 40 forskjellige norske folkebibliotek, for å styrke debatt og samtalar i biblioteka.

Les meir

Bykle kommune brukar mest på kultur

10-07-2018

Bykle kommune toppar lista over dei beste kulturkommune i landet i den årlege kåringa til Kommunal Rapport, Kommunebarometeret.

Les meir

Besøksrekord på biblioteka i fjor

01-07-2018

Bibliotektal frå kvar enkelt kommune finn de på bibliotekutvikling.no. Slik blir det høve til å lage lokale vriar for dykkar avis.

Les meir

Kommunalministeren meiner samanslåingar …

01-07-2018

Kommunalminister Monica Mæland (H) meiner større kommunar og fleire kommunesamanslåingar er løysinga på ei mogleg rekrutteringskrise i distrikta i framtida.

Les meir

Kjartan Helleve dagleg leiar i Kringkast…

01-07-2018

Kjartan Helleve tek over stillinga som dagleg leiar i Kringkastingsringen etter Anne Svanaug Straume.

Les meir

NRK får kritikk for lite nynorsk og sami…

10-06-2018

NRK, P4 og Radio Norge oppfylte i hovudsak forpliktingane som allmennkringkastarar i 2017, ifølgje Medietilsynet. NRK hadde likevel for lite nynorsk.

Les meir

Ellevill nykomar nominert til Hedda

08-06-2018

Kristoffer Olsen kom inn som eit frisk pust i norsk teater med sin elleville rolle i «The Book of Mormon» på Det Norske Teatret. No er han nominert til Hedda.

Les meir

Etter kvart vart Tord Gustavsen ein stor…

08-06-2018

Tord Gustavsen urframfører tingingsverket til Vinje-jubileet under Dei nynorske festspela laurdag.

Les meir

Lovfestar ungdomsråd i alle kommunar

03-06-2018

– Dette er ein kjempesiger for at ungdom skal bli høyrt, seier KrFU-leiar Martine Tønnessen.

Les meir

30 millionar til leselyst i Bokåret 2019

03-06-2018

  Regjeringa vil bruka 30 millionar kroner til å fremja leselyst i Noreg i Bokåret 2019 .

Les meir

Nytt frå NRK

22 september 2019

  • Avis: Kanoner skulle bare utstilles
    Kanonen som ble brukt da en mann mistet armen i en ulykke på Høytorp fort i Mysen 17. mai, skulle bare være til utstilling, skriver Smaalenenes Avis. Foreningen for Høytorp fort brukte kanonene til saluttering. Foreningen vil ikke kommentere saken.
  • IS hevder de sto bak bombeangrep
    Terrorgruppen IS sier den står bak et bombeangrep mot en minibuss i Irak lørdag, melder nyhetsbyrået AP. 12 mennesker ble drept og fem ble såret i angrepet, som skjedde i byen Karbala sør for Bagdad.
  • Minst 68 skadet etter jordskjelv
    Minst 68 mennesker er skadet etter jordskjelvene i Albania, men ingen av dem har fått alvorlige skader. Det opplyser landets helseminister, melder nyhetsbyrået AP. Albania ble rammet av et jordskjelv og et etterskjelv nær hovedstaden Tirana lørdag.
  • Klimaprotest oppløst etter vold
    I Paris ba arrangørene folk gå hjem etter at voldelige aktivister infiltrerte en klimademonstrasjon lørdag. Demonstrasjonen var en del av en massemønstring mot klimaendringene, som ble holdt over store deler av verden.
  • Kristiansund: Pågrep mann med kniv
    I Kristiansund har politiet pågrepet en mann i 40-årene. Han skal ha oppført seg truende med en kniv. Hendelsen skjedde i 16-tiden lørdag ettermiddag. Politiet brukte pepperspray da de pågrep mannen.
  • Norwegian-fly måtte lande
    Et Norwegian-fly på vei til Marrakech måtte lande i Bordeaux i Frankrike lørdag for å fjerne en passasjer, skriver Dagbladet. Ifølge en journalist fra VG, som ble vitne til hendelsen, var mannen svært beruset og aggressiv mot flyvertene.

Nytt frå Framtida

21 september 2019