Kommentar: Slapp med skrekken

Eg skal nok sova godt om nettene dei neste fire åra, stod det i ei pressemelding som leiaren i Norsk Målungdom, Vebjørn Sture, sende ut då regjeringserklæringa var klar 7. oktober.

 

Og sant nok – sett i forhold til det som kunne ha blitt språkpolitikken til dei blå-blå, kom nynorsken greitt ut av det.

Valfritt sidemål, som både Høgre og Framstegspartiet hadde på programmet, er erstatta med ei formulering om at regjeringa vil «støtte opp under begge målformene som hovedmål». Dessutan skal det setjast ned eit utval som skal vurdera norskfaget «med sikte på å styrke norskfaget som språkfag, gjøre sidemålsundervisningen mer engasjerende for elevene og forbedre karaktersettingen».

Det mest problematiske punktet for nynorsken er at regjeringa vil endra mållova. Dagens rett til å få svar frå staten på si eiga målform skal erstattast med ein rett for tilsette i staten og i språknøytrale kommunar til å skriva på si eiga målform – altså ei speglvending av «kunden har alltid rett»-prinsippet, som Høgre og Frp elles held høgt.

Men Vebjørn Sture har sannsynlegvis rett i at dette framlegget ikkje vil bli vedteke i Stortinget. Dermed blir det status quo på dette området òg.

Målfolket slapp altså med skrekken. Truleg kan dei takka Kristeleg Folkeparti og Venstre for at dei blå-blå har droppa det valfrie sidemålet, kanskje også ein del Høgre- og Frp-folk som har klart å overtyda partileiarane om at dette ikkje var noka god sak. Erna Solberg, som er vel kjend med stemningane på Vestlandet også utanom Bergen, har sjølv heller aldri vore blant dei som har stått på barrikadane mot sidemålet.    

Likevel, om Sture reknar med å sova godt om nettene også under Solberg-regjeringa, bør han stå tidleg opp om morgonen og jobba hardt dei neste fire åra. For det er eit faktum at nynorsken aldri har vore så utsett som ved dette valet. Det språkpolitiske byggverket, med grunnmur heilt tilbake frå 1880-åra, som har sikra jamstelling av dei to skriftmåla våre, kan ikkje lenger takast for gitt. Dei partia som vil endra det, har fått ei historisk høg oppslutnad ved val: 43 prosent til saman.

Ennå er det eit stykke til dei blå-blå får reint fleirtal. Men målfolket bør ikkje kjenna seg altfor trygge på alle dei andre partia heller. Venstre, som historisk sett har vore nynorsken sin sterkaste støttespelar, er framleis forplikta på denne arven. Samstundes er Venstre i ferd med å bli Noregs mest typiske storbyparti, med over 25 prosent av stemmene frå Oslo, Asker og Bærum aleine. Held denne utviklinga fram, er det naivt å tru at det ikkje også vil kunna bana veg for andre språkpolitiske haldningar i partiet.

Og frå den raud-grøne perioden veit me at også i Arbeidarpartiet og SV er det krefter som ikkje synest nynorsk og språkleg jamstelling er så viktig.

Målfolket bør derfor vera realistiske nok til å sjå at det blir ein tøffare kamp å forsvara dei språkpolitiske skansane i åra som kjem. Om dei klarer det enn så lenge, vil det over tid vera fåfengt å støtta seg på lovar og reglar dersom det ikkje er ei brei rørsle av aktive språkbrukarar som byggjer opp under jamstellingskravet. Nynorsken må vera eit levande språk, ikkje ein verneverdig museumsgjenstand. På mange område har dei siste åra vore gode for nynorsk språk og kultur. Men utviklinga på skulemålsfronten er illevarslande, med ein nedgang frå 15 prosent til 12,6 prosent det siste tiåret.

Så det er nok å ta fatt i. Og kanskje kan ein henta inspirasjon frå ei line i regjeringserklæringa: «Den beste strategi for et sterkt og levende norsk språk er den daglige, frivillige bruken av språket.» 

Utskrift E-post

Fleire Nyhende

Opplæring i nynorsk for vaksne framandsp…

Her finn du læremiddel i nynorsk for framandspråklege – og oversikt over kva kommunar som tilbyr opplæring i nynorsk for vaksne innvandrarar.

Les meir

Tverrpolitisk støtte til digital ordbok

Politikarane i Møre og Romsdal støttar planane om ei digital ordbok som eit fellesprosjekt mellom Universitetet i Bergen og Høgskulen i Volda. 

Les meir

Stortingsvalet er i gang – i dag kan du …

For fire år sidan stemte tre av ti før sjølve valdagen.

Les meir

Folk frå Sogn og Fjordane arbeider lengs…

og Fjordane arbeider lengst Foto: Colourbox Sogn og Fjordane Folk frå Sogn og Fjordane står lengst i arbeidslivet, viser nye tal frå Nav.

Les meir

Mæland seier nei til turistskatt

Næringsminister Monica Mæland oppfordrar kommunar til å finne si indre kremmarånd i staden for å be om turistskatt. – Lån pengar, bygg toalett, ta betalt, seier ho.

Les meir

No er det snart ingen grunnar igjen til …

  Nesten éin av tre som brukar ordboka på nett, gjer det frå mobilen. No gjer Universitetet i Bergen det endå enklare, og gjev ut ein mobilapp for ordbøkene.

Les meir

Jensen nektar å gi kommunekompensasjon f…

Framstegsparti-leiar Siv Jensen vil ikkje gi kommunane kompensasjon for tap av eigedomsskatten som partiet lover å fjerne om dei får halde fram i regjering.

Les meir

Det lågaste publikumstalet på årevis for…

Dei nynorske festspela i Ørsta i helga hadde sitt lågaste besøkstal på fleire år.

Les meir

Regjeringa har konludert: Språkrådet bli…

Språkfaglege vurderingar talar mot å flytta Språkrådet ut av hovudstaden, meiner kulturminister Linda Hofstad Helleland.

Les meir

Dei nynorske festspela vil ha tabu ut i …

Både festspeldiktar Lars Mæhle og språksamlaren Ivar Aasen har tatt opp tabu, som er tema under Dei nynorske festspela 2017.

Les meir

30 kommunar har mista fleire hundre mill…

Regjeringa fasar ut kompensasjonsordninga som gav næringsliv i distrikta opp i 500 millionar kroner årleg. No krev Stortinget konsekvensutgreiing av utfasinga, skriv Nationen.

Les meir

Ferrante-feber gir Samlaget størst vekst…

Samlaget er igjen inne blant Noregs ti største forlag, og er det av dei ti største forlaga som aukar mest.

Les meir

Ragnhild Sofie Selstø er ny journalist i…

Skal mellom anna jobba med Fritt Ord-støtta prosjekt om identitet i stortingsvalet.

Les meir

NRK snur: «Hjemmebane» blir «Heimebane»

  TV-serien frå Høddvoll stadion får namnet sitt på nynorsk likevel.

Les meir

Endeleg nynorsk på iPhone og iPad

– Flott for alle oss nynorskbrukarar som har iPhone, seier leiar i Norsk Målungdom.

Les meir

Mållaget reagerer på Hjemmebane

Sunnmøre Mållag meiner den nye storsatsinga frå NRK som er spelt inn i Ulsteinvik bør heite Heimebane. NRK er på ballen.

Les meir

Landstinget 2017: Påmeldingsfristen nærm…

Merk av 8.-9. juni i kalenderen og meld deg på før fristen går ut!

Les meir

Kommune-svar gler Sanner

Fleire enn før er positive til kommunesamanslåingar, viser ei undersøking som kommunalminister Jan Tore Sanner (H) legg fram denne veka.

Les meir

Klassekampen-journalistar får nynorskpri…

 Får pris av Kulturdepartementet.

Les meir

Inntil 5,3 milliardar meir til kommunane…

Regjeringa legg opp til ein reell vekst i kommuneinntektene på mellom 4,3 og 5,3 milliardar kroner i 2018.

Les meir

Skald startar nynorsk bokklubb

 Forlaget Skald startar bokklubb for verdsklassikarar omsett til nynorsk.

Les meir

Mållaget glad for nynorskvennleg KrF-pro…

Noregs Mållag gler seg over at landsmøtet i KrF sist helg vedtok ein tydeleg nynorskpolitikk, ikkje minst ved å støtte sidemålsundervisninga i skulen.

Les meir

Slik blir studentar positive til nynorsk…

Studentar som har arbeidd med nynorske barnebøker i studietida, får meir positive haldningar til å bruka nynorsk barnelitteratur i barnehagen, går det fram av ny undersøking. 

Les meir

Har fått midlar til nynorske turbibliote…

Fylkesbiblioteket har fått støtte frå Nasjonalbiblioteket til prosjektet Nynorske turbibliotek i Sogn og Fjordane. Biblioteka skal inn i dagsturhyttene som skal byggast i alle kommunane våre.

Les meir

Nynorsk er ikkje nemnt med eitt ord i ny…

Nynorsksenteret og Noregs Mållag er skuffa. Statssekretær Magnus Thue seier nynorsk som skriftspråk ikkje er ein del av arbeidet til barnehagane.

Les meir

Høge kunstnarlege ambisjonar har gitt so…

Publikumstalet har dei siste seks åra lege på over 200 000, ein stabilitet teateret er særs nøgd med. 

Les meir

Dag og Tid får Fritt Ords pris

Vekeavisa Dag og Tid får Fritt Ords pris for 2017 for å ha skapt grundig og seriøs journalistikk som tar heile Noreg på alvor.

Les meir

Høgskular og universitet bryt mållova

Medan dei fleste institusjonane har for lite nynorsk, har Høgskulen i Volda for mykje.

Les meir

Språkrådet ber UiO om å bruke meir nynor…

Nynorskbruken ved Universitetet i Oslo er på veg oppover, men dei er langt frå å oppfylle krava i mållova. No vil Språkrådet ha endring.

Les meir

Nynorsk i skolane og lærarutdanninga

Fredag 28. april er det nynorskseminar på Høgskolen i Innlandet. Seminaret rettar seg mot lærarar, skoleleiarar, lærarutdannarar og andre interesserte.

Les meir

Maria Parr kjem til landstinget til LNK

  Sjå smakebitar frå programmet til Landstinget til LNK 8.-9.juni!

Les meir

Nynorskløft på Venstres landsmøte

Framleis eigen sidemålskarakter, 25 prosent nynorsk i NRK og stryka nynorskdidaktikk i lærarutdanninga er nokre av vedtaka frå Venstre sitt landsmøte.

Les meir

Fredrik Hope er ny leiar i Målungdommen

Vil kjempe for meir nynorsk i lærarutdanningane.

Les meir

– Viktig å formidla på nynorsk

Statssekretær Magnus Thue i Kunnskapsdepartementet fortel at Lesesenteret tar grep for å få meir nynorsk materiell gjennom Leseløyper.

Les meir

Boka om Lothepus kjem på Samlaget

– Det blir ei bok full av røvarhistorier.

Les meir

Sunnhordland er årets lokalavis

Årets lokalavis «byr opp til dans – og er tydeleg på at ho ønskjer kontakt både med lesarar og annonsørar».

Les meir

Høgskulen i Volda tek over Nynorsksenter…

Høgskulen i Volda tek over det faglege ansvaret for Nasjonalt senter for nynorsk i opplæringa, også kjent som Nynorsksenteret. 

Les meir

Han kan bli ny leiar for Målungdommen

Fredrik Hope vil bruke det neste året på nynorskmyteknusing. 

Les meir

SV vil pakka meir nynorsk i Den kulturel…

– Me meiner at me no har det klart beste partiprogrammet for nynorsk, seier Johnsen, fylkesleiar og stortingskandidat for Sogn og Fjordane SV.

Les meir

Opnar opp for meir nynorsk i VG

– Me har vore for rigide, seier VG-sjef Gard Steiro.

Les meir

E-sjefen er Årets nynorskbrukar

 Generalløytnant Morten Haga Lunde er kåra til Årets nynorskbrukar 2017.

Les meir

Fleire melder seg inn i Mållaget etter H…

Noregs Mållag fortel om auka medlemstal etter at Høgre sitt landsmøte vedtok å fjerne sidemålskarakteren. 

Les meir

Ungane skal bada i ord

Sveio kommune ønskjer å snu dårlege leseresultat til språksuksess, og det startar hos dei minste.

Les meir

Målmannen Torolv Hesthamar er død

Torolv Hesthamar var ei drivkraft bak skipinga av Landssamanslutninga for nynorskkommunar (LNK).

Les meir

Grepstad: – Språkpolitisk ubrukeleg

– Innstillinga frå Mediemangfaldsutvalet er språkpolitisk ubrukeleg, meiner direktør Ottar Grepstad i Nynorsk kultursentrum.

Les meir

Nynorsk leseaksjon på turné i Sogn og Fj…

Den nynorske leseaksjonen «Tid for ti» er på biblioteks-turné i Sogn og Fjordane. Målet er å vise fram breidda i nynorsk litteratur og stimulere til lesing.

Les meir

Målungdomen: – Vipps oss nynorsk

Heile 105 norske bankar melde i februar at dei skal gå saman med DNB om å utvide mobilbanktenesta Vipps. Leiaren i Norsk Målungdom, Synnøve Marie Sætre, meiner appen også...

Les meir

– Nynorsken betyr mykje for identiteten …

Hordaland Høgre snur – vil kjempa for å halda på eksamen og karakter i sidemål.

Les meir

Vil ha Venstre med på nynorskløft

Sveinung Rotevatn og Peder Lofnes Hauge med fleire forslag for å styrkja nynorsken.

Les meir

Uroleg for distriktsskulane i ny vestlan…

Stiller spørsmål ved fritt skuleval.

Les meir

Gir ut trong nynorsk ordliste

– Når eg ser kor mange som strevar med nynorsken, så trur eg dette kan ha noko for seg.

Les meir

Tvangssamanslåing av 13 kommunar

Nesten 100 kommunar blir slått saman.

Les meir

Slik kjem du deg til Landstinget

Slik kjem du deg til Ulsteinvik:

Les meir

PROGRAM FOR LANDSTINGET TIL LNK 2017

Sjå kva som skjer på Landstinget til LNK i Ulsteinvik, 8.-9. juni!

Les meir

Høgskulen på Vestlandet får fire fakulte…

Styret for Høgskulen på Vestlandet går inn for at høgskulen får fire fakultet. Det er eitt meir enn tilrådinga frå rektor.

Les meir

Stramme skulebudsjett rammar biblioteka

Fleire organisasjonar vil ha tydelegare lovverk om skulebiblioteka, som ifølgje Bibliotekforeningen taper budsjettkampen om knappe ressursar.

Les meir

Nytt frå NRK

  • Forsvarer: – Madsen er lettet
    Den drapssiktede ubåteieren Peter Madsen er lettet over at liket av journalisten Kim Wall er identifisert, sier hans forsvarer Betina Engmark til Ritzau. Madsen ønsker at saken blir oppklart og at sannheten kommer frem, sier Engmark.
  • Avviste alle ulveklager
    Rovviltnemndene for Oslo, Akershus, Østfold og Hedmark avviste alle klagene som er kommet på fellingstillatelsene for ulvejakta til vinteren. Nemndene behandlet 19 klager på et felles møte onsdag.
  • Kvinne dømt for hatefulle ytringer
    En 30 år gammel kvinne er dømt til å betale 10.000 kroner i bot for å ha kommet med hatefylle ytringer på en kebabrestaurant i Telemark i 2015. Hun ble først dømt til 14 dagers betinget fengsel i tillegg, men anket til lagmannsretten.
  • Mann tiltalt for drap med bajonett
    En 27 år gammel mann er tiltalt for drapet på Råger Holte i Melhus i Sør-Trøndelag i januar. Politiet mener han stakk Holte mer enn 100 ganger med en bajonett, og statsadvokaten vil be om forvaring.
  • Flere tyrkere søker asyl i Tyskland
    620 tyrkiske statsborgere søkte asyl i Tyskland i juli. Det var 43 prosent flere enn i juni, viser tall fra tyske myndigheter. 22 prosent av søknadene ble innvilget, melder DPA.
  • Spår fortsatt fallende boligpriser
    Analytikerne i DNB Markets spår i sin ferske prognoserapport at boligprisene vil fortsette å falle de neste kvartalene. Boligprisene har nå falt tre måneder på rad.

Nytt frå Framtida