Kommentar: Slapp med skrekken

Eg skal nok sova godt om nettene dei neste fire åra, stod det i ei pressemelding som leiaren i Norsk Målungdom, Vebjørn Sture, sende ut då regjeringserklæringa var klar 7. oktober.

 

Og sant nok – sett i forhold til det som kunne ha blitt språkpolitikken til dei blå-blå, kom nynorsken greitt ut av det.

Valfritt sidemål, som både Høgre og Framstegspartiet hadde på programmet, er erstatta med ei formulering om at regjeringa vil «støtte opp under begge målformene som hovedmål». Dessutan skal det setjast ned eit utval som skal vurdera norskfaget «med sikte på å styrke norskfaget som språkfag, gjøre sidemålsundervisningen mer engasjerende for elevene og forbedre karaktersettingen».

Det mest problematiske punktet for nynorsken er at regjeringa vil endra mållova. Dagens rett til å få svar frå staten på si eiga målform skal erstattast med ein rett for tilsette i staten og i språknøytrale kommunar til å skriva på si eiga målform – altså ei speglvending av «kunden har alltid rett»-prinsippet, som Høgre og Frp elles held høgt.

Men Vebjørn Sture har sannsynlegvis rett i at dette framlegget ikkje vil bli vedteke i Stortinget. Dermed blir det status quo på dette området òg.

Målfolket slapp altså med skrekken. Truleg kan dei takka Kristeleg Folkeparti og Venstre for at dei blå-blå har droppa det valfrie sidemålet, kanskje også ein del Høgre- og Frp-folk som har klart å overtyda partileiarane om at dette ikkje var noka god sak. Erna Solberg, som er vel kjend med stemningane på Vestlandet også utanom Bergen, har sjølv heller aldri vore blant dei som har stått på barrikadane mot sidemålet.    

Likevel, om Sture reknar med å sova godt om nettene også under Solberg-regjeringa, bør han stå tidleg opp om morgonen og jobba hardt dei neste fire åra. For det er eit faktum at nynorsken aldri har vore så utsett som ved dette valet. Det språkpolitiske byggverket, med grunnmur heilt tilbake frå 1880-åra, som har sikra jamstelling av dei to skriftmåla våre, kan ikkje lenger takast for gitt. Dei partia som vil endra det, har fått ei historisk høg oppslutnad ved val: 43 prosent til saman.

Ennå er det eit stykke til dei blå-blå får reint fleirtal. Men målfolket bør ikkje kjenna seg altfor trygge på alle dei andre partia heller. Venstre, som historisk sett har vore nynorsken sin sterkaste støttespelar, er framleis forplikta på denne arven. Samstundes er Venstre i ferd med å bli Noregs mest typiske storbyparti, med over 25 prosent av stemmene frå Oslo, Asker og Bærum aleine. Held denne utviklinga fram, er det naivt å tru at det ikkje også vil kunna bana veg for andre språkpolitiske haldningar i partiet.

Og frå den raud-grøne perioden veit me at også i Arbeidarpartiet og SV er det krefter som ikkje synest nynorsk og språkleg jamstelling er så viktig.

Målfolket bør derfor vera realistiske nok til å sjå at det blir ein tøffare kamp å forsvara dei språkpolitiske skansane i åra som kjem. Om dei klarer det enn så lenge, vil det over tid vera fåfengt å støtta seg på lovar og reglar dersom det ikkje er ei brei rørsle av aktive språkbrukarar som byggjer opp under jamstellingskravet. Nynorsken må vera eit levande språk, ikkje ein verneverdig museumsgjenstand. På mange område har dei siste åra vore gode for nynorsk språk og kultur. Men utviklinga på skulemålsfronten er illevarslande, med ein nedgang frå 15 prosent til 12,6 prosent det siste tiåret.

Så det er nok å ta fatt i. Og kanskje kan ein henta inspirasjon frå ei line i regjeringserklæringa: «Den beste strategi for et sterkt og levende norsk språk er den daglige, frivillige bruken av språket.» 

Utskrift E-post

Fleire Nyhende

Linda Eide er Årets hordalending

11-01-2019

Forfattar og journalist Linda Eide er kåra til Årets hordalending 2018 av Hordaland fylkeskommune. Prisen er eit diplom og 50.000 kroner.

Les meir

Storfylke på Vestlandet ikkje heilt uten…

11-01-2019

Om få år kan Rogaland vere ein del av det nye Vestland fylke, meiner fylkesordførar i Rogaland Solveig Tengesdal (KrF). Ho blei lokka av fleire på nyttårsmøtet til Hordaland fylkeskommune...

Les meir

SV vil gi Posten nye oppgåver for å sikr…

11-01-2019

SV vil gi Posten nye oppgåver for å hindre redusering i postomberinga. Levering av daglegvarer, medisinar og tilsyn av eldre kan vere aktuelt.

Les meir

Fylkessamanslåinga: – Staten kan ikkje b…

11-01-2019

Når Vestfold og Telemark blir slegne saman, ønsker Fylkesmannen at målforma skal vere språknøytral. Dette strider mot mållova.

Les meir

Preikestolen skal til Strand kommune

10-01-2019

Kommunalministeren har ikkje tenkt å endre standpunkt i saka om kva kommune den ikoniske fjellformasjonen Preikestolen skal høyre til, og seier dette formelt er avgjort. Den populære turistattraksjonen skal liggje...

Les meir

Vinje-senteret «gjenopplivar» Dølen

18-12-2018

I romjula kjem det nye Vinje-senteret for journalistikk og dikting ut med den første utgåva av meldingsbladet Dølen, kalla opp etter vekeavisa som Aasmund Olavsson Vinje gav ut frå 1858...

Les meir

Sogndal Fotball får Nynorsk næringslivsp…

10-12-2018

– Denne prisen er me utruleg glade for. Både nynorsk og sognemål er ein viktig del av vår identitet, sa Håvard Flo, sportssjef i Sogndal. 

Les meir

Stor etterspurnad på Lillegravens thrill…

02-12-2018

Ruth Lillegravens thrillerdebut «Alt er mitt», får stort opplag.

Les meir

Bokhandlarprisen har aldri gått til ei n…

22-11-2018

  Forfattarane Tore Renberg, Maria Parr og Frode Grytten er ikkje imponerte.

Les meir

Språkrådet fryktar for norsk som fagsprå…

24-10-2018

Mindre enn ti prosent av publikasjonane frå dei tre største universiteta i Noreg er norsk. Det viser at universiteta manglar strategi og vilje i språkpolitikken, meiner Språkrådet.

Les meir

Regjeringa vil halde fram med differensi…

20-10-2018

Ein ny rapport viser at ordninga med differensiert arbeidsgivaravgift er det beste verkemiddelet for å motverke befolkningsnedgangen i distrikta. Regjeringa er nøgd med resultata og ønsker å føre ordninga vidare.

Les meir

Sp opnar for å oppheve fleire fylkessama…

20-10-2018

Senterpartiet meiner avtalen mellom regjeringa og KrF om forslag til oppgåvefordeling til dei nye regionane er så svak at ingen fylke treng å bli slått saman.

Les meir

Senterpartiet om regionmeldinga: – Eit m…

20-10-2018

Oppgåvemeldinga til regjeringa betyr ingen stor overføring av makt, middel eller arbeidsplassar til fylka, meiner Sp-leiar Trygve Slagsvold Vedum.

Les meir

Mållaget til angrep på Forsvaret

20-10-2018

Den nyaste utgåva av magasinet «Innsats» frå Forsvaret er blotta for nynorsk. Noregs Mållag stiller spørsmål om Forsvaret har kapitulert for bokmålet.

Les meir

Sogn og Fjordane Teater vil bli turnétea…

01-10-2018

Sogn og Fjordane Teater har søkt om 12 millionar kroner ekstra for utvida turnéverksemda til nabofylket.

Les meir

Framleis stor motstand mot Vestland

01-10-2018

Rundt to tredeler av innbyggjarane i Sogn og Fjordane seier dei ikkje ønsker samanslåing med Hordaland. Motstanden er omtrent like stor som for eit år sidan.

Les meir

No må TV 2 også skrive nynorsk

01-10-2018

I går vart det klart at TV 2 får halde fram som kommersiell allmennkringkastar - no med språkkrav.

Les meir

Arnfinn Kolerud får jubileumsstipend for…

01-10-2018

Nynorsk kultursentrum deler ut 200.000 kroner til Arnfinn Kolerud for å fullføra den hysterisk morosame trilogien om Bendik Uføre og Vassbygda sin kamp for nynorsken.

Les meir

Snarveg til integrering

01-10-2018

Fjell kommune har oppretta ein «fast track» til integrering. Flyktningar går på jobb i staden for innføringskurs, fortel Bergens Tidende.

Les meir

Nynorsk kultursentrum feirar 25 år!

27-09-2018

Frå å vere ei lita stifting til å verte tre museum, tre festivalar og eit leksikon – Nynorsk kultursentrum er noko heilt for seg sjølv.

Les meir

Ravatn testar filosofi i praksis

25-09-2018

– Lurer du på om dei gamle filosofane har relevans for oss som lever i dag? spør Agnes Ravatn. Ho har testa ut filosofi i kvardagen.

Les meir

Kvardagsmat-Anita på bestseljar-liste

14-09-2018

Noregs største nynorske matbloggar, Anita Stokke Blomvik, kom med kokebok sist veke. No er boka på sjetteplass på Haugenbok.no si bestseljarliste.

Les meir

Søviknes vil bli fylkesordførar i det ny…

10-09-2018

Avgått olje- og energiminister Terje Søviknes (Frp) har som mål å bli fylkesordførar for det nye fylket Vestland, seier han til NRK.

Les meir

Ap sikrar fleirtal mot Viken

03-09-2018

  Fylkespolitikarane i Ap, Frp, SV og Sp i dei tre Viken-fylka vil setje planlegginga av samanslåinga på vent til Stortinget har behandla regionreforma på nytt. I Stortinget kjem Ap til...

Les meir

Bent Høie vil bli fylkesmann i Rogaland

30-08-2018

  Helseminister Bent Høie (47) søkjer embetet som fylkesmann i Rogaland, og har samtidig varsla Høgre om at han ikkje tar attval til Stortinget i 2021.

Les meir

Samanslåingskommunar får arkivtilsyn i h…

30-08-2018

Kommunar som skal slå seg saman er blant dei som har førsteprioritet når Arkivverket i haust skal gjennomføra tilsyn med rundt 60 verksemder.

Les meir

Sykkylven sa nei takk til Ålesund

30-08-2018

Kommunestyret i Sykkylven på Sunnmøre sa måndag nei til ei samanslåing med Ålesund. I staden ønskjer dei forhandlingar med nabokommunen Stranda.

Les meir

Grande vil forlenge fastprisen på bøker

29-08-2018

  Kulturminister Trine Skei Grande vil utvide fastprisordninga for bøker til å gjelde eitt år frå utgjevingsdato. Forslaget blir møtt med jubel frå bokbransjen.

Les meir

Sp-toppar vil ha omkamp om fylkessamansl…

27-08-2018

  Fleire sentrale Sp-politikarar varslar at dei vil ha omkamp om fylkessamanslåinga på Vestlandet.

Les meir

Ny nestleiar i Noregs Mållag

27-08-2018

Peder Lofsnes Hauge tek over etter Jens Kihl.

Les meir

Fritt ord gir 2,3 millionar kroner til b…

13-08-2018

Stiftinga Fritt Ord har løyvd 2,3 millionar fordelt på 40 forskjellige norske folkebibliotek, for å styrke debatt og samtalar i biblioteka.

Les meir

Bykle kommune brukar mest på kultur

10-07-2018

Bykle kommune toppar lista over dei beste kulturkommune i landet i den årlege kåringa til Kommunal Rapport, Kommunebarometeret.

Les meir

Besøksrekord på biblioteka i fjor

01-07-2018

Bibliotektal frå kvar enkelt kommune finn de på bibliotekutvikling.no. Slik blir det høve til å lage lokale vriar for dykkar avis.

Les meir

Kommunalministeren meiner samanslåingar …

01-07-2018

Kommunalminister Monica Mæland (H) meiner større kommunar og fleire kommunesamanslåingar er løysinga på ei mogleg rekrutteringskrise i distrikta i framtida.

Les meir

Kjartan Helleve dagleg leiar i Kringkast…

01-07-2018

Kjartan Helleve tek over stillinga som dagleg leiar i Kringkastingsringen etter Anne Svanaug Straume.

Les meir

NRK får kritikk for lite nynorsk og sami…

10-06-2018

NRK, P4 og Radio Norge oppfylte i hovudsak forpliktingane som allmennkringkastarar i 2017, ifølgje Medietilsynet. NRK hadde likevel for lite nynorsk.

Les meir

Ellevill nykomar nominert til Hedda

08-06-2018

Kristoffer Olsen kom inn som eit frisk pust i norsk teater med sin elleville rolle i «The Book of Mormon» på Det Norske Teatret. No er han nominert til Hedda.

Les meir

Etter kvart vart Tord Gustavsen ein stor…

08-06-2018

Tord Gustavsen urframfører tingingsverket til Vinje-jubileet under Dei nynorske festspela laurdag.

Les meir

Lovfestar ungdomsråd i alle kommunar

03-06-2018

– Dette er ein kjempesiger for at ungdom skal bli høyrt, seier KrFU-leiar Martine Tønnessen.

Les meir

30 millionar til leselyst i Bokåret 2019

03-06-2018

  Regjeringa vil bruka 30 millionar kroner til å fremja leselyst i Noreg i Bokåret 2019 .

Les meir

Rune Haugsdal blir ny fylkesrådmann for …

05-05-2018

Fylkesrådmann i Hordaland Rune Haugsdal (58) er tilsett som ny fylkesrådmann og prosjektleiar for det nye storfylket på Vestlandet. 

Les meir

Vart beden om å godta eksamen på bokmål

05-05-2018

Kvart år er det eit tjuetals studentar med nynorsk som hovudmål, som tek kontakt med Målungdommen for å få hjelp til å klage på at dei ikkje får eksamensoppgåvene sine...

Les meir

Rogaland: Uklokt å gå for Vestland

30-04-2018

– Vi kan vel ikkje kalle oss eit vestlandsfylke lenger, sa fylkestingsmedlem Anja Berggård Endresen (V) frå Rogaland i den opne høyringa i Stortinget om framlegget til nye fylkesnamn tysdag.

Les meir

Skald heidra med pris for vakre bøker

30-04-2018

Klassisk verdslitteratur på nynorsk frå Skald forlag er kåra til den vakraste bokserien.

Les meir

Magni Øvrebotten er tildelt Målprisen 20…

15-04-2018

- Noregs Mållag gjev Målprisen til Magni Øvrebotten fordi ho alltid har vore offensiv, på vegne av journalistikken og nynorsken, seier Inger Johanne Sæterbakk, styremedlem i Noregs Mållag.

Les meir

Nynorsk litteraturpris til Olaug Nilssen

15-04-2018

Olaug Nilssen er tildelt Nynorsk litteraturpris 2017 for boka «Tung tids tale».

Les meir

Vil halde på eldre litteratur- og språkh…

12-04-2018

Eit svekkt norskfag kan gå ut over haldninga til framande kulturar. Slik argumenterer Norges Mållag i sitt forsvar for eldre litteratur- og språkhistorie.

Les meir

Maria Parr får Nynorsk barnelitteraturpr…

12-04-2018

Maria Parr får Nynorsk barnelitteraturpris 2017 frå Noregs Mållag for boka «Keeperen og havet».

Les meir

– Den beste måten å heidre Vinje på, er …

06-04-2018

Fredag 6. april er det 200 år sidan Aasmund Olavsson Vinje blei fødd. – Den beste måten å heidre Vinje på, er å gje journalistikk på nynorsk gode vilkår, seier Magne...

Les meir

Skirbekk: – Vinje er hyperaktuell

06-04-2018

Det seier professor i filosofi Gunnar Skirbekk. I dag er det 200 år sidan Aasmund Olavsson Vinje vart fødd.

Les meir

Ønskjer nasjonal dugnad for språk og ny …

19-03-2018

Tekniske duppedittar som du kan snakka med og som kan tenkja sjølv er på full fart inn i norske heimar, men problemet er at det finst lite norsk språkteknologi til...

Les meir

Norsk Målungdom vil sikra nynorsk i grun…

19-03-2018

Landsmøtet til Norsk Målungdom gjekk denne helga av stabelen i Drammen. Landsmøtet vedtok mellom anna at dei meiner at jamstillinga av nynorsk og bokmål bør stå i grunnlova.

Les meir

Austmannaprisen til Jens Haugan

13-03-2018

Den årlege Austmannaprisen frå Austmannalaget vart i år tildelt Jens Haugan. 

Les meir

Erik Ulfsby blir ny styreleiar i Språkrå…

13-03-2018

Kulturdepartementet har utnemnd teatersjef Erik Ulfsby ved Det norske teatret til ny styreleiar i Språkrådet.  

Les meir

Rekordresultat for Nynorsk kultursentrum

13-03-2018

Årsresultatet for Nynorsk kultursentrum i Ørsta blei på 1,3 million kroner i 2017. Det er det beste resultatet nokon gong for institusjonen, som hadde samla inntekter på 28,6 millionar, går...

Les meir

For første gong på 19 år har avisene sam…

10-03-2018

105 norske mediehus hadde opplagsframgang i 2017, viser ferske tal frå MBL. For første gong les fleire på mobil enn på papir.

Les meir

Kuttar i grammatikken – det likar Mållag…

09-03-2018

I det nye norskfaget skal elevane i større grad finne ut av ting sjølv, men Noregs Mållag meiner dei kan trenge hjelp til å hugse på nynorsken.

Les meir

Sluttar som generalsekretær i Noregs Ung…

27-02-2018

Eli Ulvestad har varsla styret om at ho seier opp stillinga si i Noregs Ungdomslag, og at siste arbeidsdag blir 31. mai.

Les meir

Rogaland betalte mest skatt i fjor

21-02-2018

Ingen fylke bidrog med fleire skattekroner i fjor enn Rogaland. Oljefylket stod for nesten ein femdel av 476 skattemilliardar frå fylka.

Les meir

Hundrevis av sunnhordlendingar vil til R…

21-02-2018

Onsdag 14. februar fekk ordføraren på Stord Gaute Straume Epland overrekt 390 underskrifter frå sunnhordlendingar som har skrive under på eit opprop om at Stord bør bli ein del av...

Les meir

Nytt frå NRK

23 januar 2019

  • Merkel oppfordrer til samarbeid
    Globale trusler som folkevekst og klimaendringer kan bare løses i fellesskap, sa Tysklands regjeringssjef Angela Merkel i Verdens økonomiske forum i Davos.
  • Ny kartlegging av naziubåt
    I 15 år har folk på øya Fedje venta på eit svar om naziubåten er full av kvikksølv. Fire månader etter at regjeringa hadde bestemt seg, er det bestilt nok ein ny rapport.
  • Container kan eksplodere
    En container med eksplosiv gass brenner i Elveveien på Kråkstad i Ski. Flere beboere i området evakueres og skoleelever må holde seg innendørs.
  • Vil forby pappvin
    Et pappvinforbud kan redde 30 liv i året, mener Helsedirektoratet. Derfor foreslår de å avskaffe vin i store forpakninger. Årsaken er ifølge direktoratet at folk drikker mer dersom de har en åpnet treliter i skapet, enn om man må åpne en flaske.
  • Advokat tiltalt for grovt bedrageri
    En av de to Tromsø-advokatene som er siktet for innføring av 66 kilo amfetamin er nå også tiltalt for grovt bedrageri. Den tidligere advokaten skal ha overført flere millioner kroner fra en klient og et dødsbo til sin private konto.
  • Spent situasjon i Venezuela
    Minst fire mennesker ble i natt drept i Venezuela mens tilhengere og motstandere av president Nicolás Maduro forbereder store demonstrasjoner. Massedemonstrasjonene kommer to dager etter at en gruppe soldater forsøkte å gjøre opprør mot regjeringen.

Nytt frå Framtida

23 januar 2019