Kommentar: Slapp med skrekken

Eg skal nok sova godt om nettene dei neste fire åra, stod det i ei pressemelding som leiaren i Norsk Målungdom, Vebjørn Sture, sende ut då regjeringserklæringa var klar 7. oktober.

 

Og sant nok – sett i forhold til det som kunne ha blitt språkpolitikken til dei blå-blå, kom nynorsken greitt ut av det.

Valfritt sidemål, som både Høgre og Framstegspartiet hadde på programmet, er erstatta med ei formulering om at regjeringa vil «støtte opp under begge målformene som hovedmål». Dessutan skal det setjast ned eit utval som skal vurdera norskfaget «med sikte på å styrke norskfaget som språkfag, gjøre sidemålsundervisningen mer engasjerende for elevene og forbedre karaktersettingen».

Det mest problematiske punktet for nynorsken er at regjeringa vil endra mållova. Dagens rett til å få svar frå staten på si eiga målform skal erstattast med ein rett for tilsette i staten og i språknøytrale kommunar til å skriva på si eiga målform – altså ei speglvending av «kunden har alltid rett»-prinsippet, som Høgre og Frp elles held høgt.

Men Vebjørn Sture har sannsynlegvis rett i at dette framlegget ikkje vil bli vedteke i Stortinget. Dermed blir det status quo på dette området òg.

Målfolket slapp altså med skrekken. Truleg kan dei takka Kristeleg Folkeparti og Venstre for at dei blå-blå har droppa det valfrie sidemålet, kanskje også ein del Høgre- og Frp-folk som har klart å overtyda partileiarane om at dette ikkje var noka god sak. Erna Solberg, som er vel kjend med stemningane på Vestlandet også utanom Bergen, har sjølv heller aldri vore blant dei som har stått på barrikadane mot sidemålet.    

Likevel, om Sture reknar med å sova godt om nettene også under Solberg-regjeringa, bør han stå tidleg opp om morgonen og jobba hardt dei neste fire åra. For det er eit faktum at nynorsken aldri har vore så utsett som ved dette valet. Det språkpolitiske byggverket, med grunnmur heilt tilbake frå 1880-åra, som har sikra jamstelling av dei to skriftmåla våre, kan ikkje lenger takast for gitt. Dei partia som vil endra det, har fått ei historisk høg oppslutnad ved val: 43 prosent til saman.

Ennå er det eit stykke til dei blå-blå får reint fleirtal. Men målfolket bør ikkje kjenna seg altfor trygge på alle dei andre partia heller. Venstre, som historisk sett har vore nynorsken sin sterkaste støttespelar, er framleis forplikta på denne arven. Samstundes er Venstre i ferd med å bli Noregs mest typiske storbyparti, med over 25 prosent av stemmene frå Oslo, Asker og Bærum aleine. Held denne utviklinga fram, er det naivt å tru at det ikkje også vil kunna bana veg for andre språkpolitiske haldningar i partiet.

Og frå den raud-grøne perioden veit me at også i Arbeidarpartiet og SV er det krefter som ikkje synest nynorsk og språkleg jamstelling er så viktig.

Målfolket bør derfor vera realistiske nok til å sjå at det blir ein tøffare kamp å forsvara dei språkpolitiske skansane i åra som kjem. Om dei klarer det enn så lenge, vil det over tid vera fåfengt å støtta seg på lovar og reglar dersom det ikkje er ei brei rørsle av aktive språkbrukarar som byggjer opp under jamstellingskravet. Nynorsken må vera eit levande språk, ikkje ein verneverdig museumsgjenstand. På mange område har dei siste åra vore gode for nynorsk språk og kultur. Men utviklinga på skulemålsfronten er illevarslande, med ein nedgang frå 15 prosent til 12,6 prosent det siste tiåret.

Så det er nok å ta fatt i. Og kanskje kan ein henta inspirasjon frå ei line i regjeringserklæringa: «Den beste strategi for et sterkt og levende norsk språk er den daglige, frivillige bruken av språket.» 

Utskrift E-post

Fleire Nyhende

Vedum fryktar meir sentralisering med Ve…

Sp-leiar Trygve Slagsvold Vedum fryktar regjeringa blir endå meir sentraliserande med Venstre i regjering. Han meiner partiet dreiv eit dobbeltspel i valkampen.

Les meir

Venstre-ordførarar delte om regjeringsfo…

Tre av Venstres sju ordførarar seier ja til vedtaket om at partiet skal gå i regjeringsforhandlingar. Tre seier nei, og éin sit på gjerdet.

Les meir

Marit Eikemo får 100.000 kroner i stipen…

  Forfattaren Marit Eikemo har fått eit arbeidsstipend frå Det Norske Samlaget på 100.000 kroner. 

Les meir

Mållaget lyser ut stipend

Noregs Mållag vil ha søkarar til to nynorskstipend på 50.000 kroner kvar til prosjekt som kan fremje nynorsken.

Les meir

Regjeringa justerer grensene i kystkommu…

  Kommunal- og moderniseringsdepartementet har vedteke at grensa mellom Vågsøy kommune og kommunane Eid/Selje i Sogn og Fjordane blir justert slik at området Bryggja blir flytta frå Vågsøy til Eid/Selje. 

Les meir

Hareides nei til kommunetvang får Vedum …

KrF påfører regjeringa eit nederlag i kommunereforma når partiet seier ja til at Leka og Bindal likevel ikkje må tvingast saman med Vikna og Nærøy.

Les meir

No får innvandrarane læra nynorsk i Tysn…

Tysnes kommune blir den 49. kommunen i landet som går over til nynorsk opplæring for vaksne innvandrarar.

Les meir

Ny rapport kritiserer kommune-avrøysting…

Ein ny rapport frå Institutt for samfunnsforskning (ISF) har undersøkt gjennomføringa av folkeavrøystingane i samband med kommunereforma. Konklusjonen er at nesten ein tredel av avrøystingane var udemokratiske.

Les meir

– Kommunesamanslåing kan svekkje lokalde…

I 2020 blir 426 kommunar redusert til 354. Det inneber, i fleire tilfelle, større avstandar mellom folk og den politiske leiinga. Dette kan føre til at periferien blir meir perifer...

Les meir

Ravatn kan vinna internasjonal litteratu…

Ho er éin av to nynorskforfattarar på langlista til Dublin Literary Award.

Les meir

Ordførarar reagerer på at færre kommunar…

Inkluderings- og mangfaldsdirektoratet har bestemt at 210 kommunar skal busette flyktningar i 2018. Det er ein reduksjon på 200 kommunar frå i år. Dette får ordførarar i fleire mindre kommunar...

Les meir

Kjem med bok om E134 Haukelivegen

Geir Hus med bok om mat, natur og kultur mellom aust og vest. I desse dagar kjem Geir K. Hus si nye bok om E134 Haukelivegen. Lesarane får vere med på...

Les meir

KrF støttar millionpakke til nynorsken

– Får mykje nynorsk igjen per krone, seier Tore Storehaug (KrF).  

Les meir

Nynorsk redaktørpris 2017 til Gard Steir…

Ansvarleg redaktør og administrerande direktør i VG, Gard Steiro, får Nynorsk redaktørpris for 2017. 

Les meir

Rekordopplag for nynorsk leseaksjon: – H…

Snart er 20 000 tekstsamlingar på veg til skular og bibliotek i heile Noreg. Det er klart for Tid for ti-aksjon 2018.

Les meir

Kommune skuffa over kutt i eigedomsskatt…

Regjeringa fjernar eigedomsskatten for monstermastene som vart sett opp i Hardanger. Det utgjer eit skattetap på 1,2 millionar kroner for Granvin kommune.

Les meir

Bø Mållag vil redde Bø-dialekten

Bø Mållag i Telemark har late seg inspirere av prosjektet Hått halling i Hallingdal og vil kjempe for å bevare den lokale dialekten, bøhering.

Les meir

Nynorskkommune sende ut spørjeundersøkin…

Nynorskkommunen Vinje i Telemark sende ut ei spørjeundersøking på bokmål til innbyggjarane sine. Det har vekt reaksjonar.

Les meir

– No må nynorskkommunane bruka marknadsm…

Gudrun Kløve Juuhl ber kommunane gå saman om å krevja digitale læremiddel på nynorsk.

Les meir

Ber om skjerpa språkkrav for TV2

Kringkastingsringen meiner det er sjølvsagt at TV2 framleis skal ha krav til at kanalen må bruka både nynorsk og bokmål.

Les meir

Spreier nynorskglede med Nynorskdagane i…

Maria Rye har brukt denne veka på høgtlesing av nynorske barnebøker på dei første Nynorskdagane i Radøy.

Les meir

Tre av fire nynorskelevar må bruka digit…

Mange elevar er tvinga til å bruka digitale læremiddel på bokmål fordi dei ikkje finst på nynorsk. Mållaget ber staten ta grep.

Les meir

Rift om ny Maria Parr-bok i utlandet

Snart kan lesarar i tretten andre land få lesa «Keeperen og havet».

Les meir

Salaam alaikum – språklege verdiar

Dei nasjonale forskingsdagane har eit nytt tema kvart år. I fjor var temaet «grenser», mens Forskingsdagane 2017 spør: «Kva gjer noko verdifullt?»

Les meir

KrF opnar for å oppheve kommunetvang

Dersom kommunane ber om det, er fleire KrF-representantar opne for å gjera om på tvangssamanslåingar av kommunar.  

Les meir

KrF lovar kamp om landbruk og distrikt

Fylkeslaga i KrF er einige om at distrikt og landbruk står høgt oppe på prioriteringslista.

Les meir

Utvalet som skal foreslå ny vallov snart…

Utvalet som skal lage forslag til ny vallov og vurdere endringar i den norske valordninga, har sitt første møte 16. oktober.

Les meir

Vil jobba for nynorsken i Stortinget

Liv Kari Eskeland (H) får følgje med fleire markerte nynorskfolk i det nye Stortinget. Ottar Grepstad meiner valresultatet kan styrkja nynorsken.

Les meir

Ordbok-app gir definisjonar på bokmål og…

Har du ei gammal lefse av ei ordbok, kan ho få kvile no. Ein app gir deg moglegheit til å søkje i både Nynorskordboka og Bokmålsordboka.

Les meir

Framleis vanskeleg å lesa politiske prog…

Lesbarheitsindeks avslører tungt språk i partiprogramma.

Les meir

Marit Eikemo tildelt Amalie Skram-prisen

Prisen blir delt ut på Amalie Skrams fødselsdag, 22. august, og skal gå til «ein kvinneleg, skjønnlitterær forfattar som skriv i Amalie Skrams ånd».

Les meir

Seks av ti meiner regjeringa bidrar til …

59 prosent meiner politikken regjeringa fører, bidrar til auka sentralisering i Noreg, viser ei ny undersøking.

Les meir

Opplæring i nynorsk for vaksne framandsp…

Her finn du læremiddel i nynorsk for framandspråklege – og oversikt over kva kommunar som tilbyr opplæring i nynorsk for vaksne innvandrarar.

Les meir

Allkunne i vekst

Sidan starten for ni år sidan, har det vore ein vekst for det nynorske, digitale oppslagsverket Allkunne. 

Les meir

Tverrpolitisk støtte til digital ordbok

Politikarane i Møre og Romsdal støttar planane om ei digital ordbok som eit fellesprosjekt mellom Universitetet i Bergen og Høgskulen i Volda. 

Les meir

– Berre Venstre vil ta språkpolitikken t…

  I 2009 sende Stortinget frå seg språkpolitikken, men der var ingen mottakar, meiner Nynorsk kultursentrum. Berre Venstre har programfesta at Stortinget skal vedta ei ny språklov, og partiet vil ha det...

Les meir

Desse politikarane får leike leksikonred…

Nettleksikonet Allkunne har invitert politikarar frå alle parti til å vere gjesteredaktør før valet.

Les meir

Stortingsvalet er i gang – i dag kan du …

For fire år sidan stemte tre av ti før sjølve valdagen.

Les meir

Lyden av nynorsk manglar

Svært få av lydbøkene som kjem ut er på nynorsk. Lydbokforlaget trur det kan skuldast at det kjem ut lite krim og mykje lyrikk på nynorsk.

Les meir

Utkantbutikkar får støtte for å overleve

Ei ny støtteordning kan gi utkantbutikkar betalt for å yte sørvistenester til lokalsamfunna. Så langt har 28 butikkar over heile landet fått støtte.

Les meir

Folk frå Sogn og Fjordane arbeider lengs…

og Fjordane arbeider lengst Foto: Colourbox Sogn og Fjordane Folk frå Sogn og Fjordane står lengst i arbeidslivet, viser nye tal frå Nav.

Les meir

Får lokale namn på skilta

125 vegskilt på Sotra er feil, etter at Fjell kommune vedtok nye stadnamn på 1990-talet. No byter dei ut skilta.

Les meir

Mæland seier nei til turistskatt

Næringsminister Monica Mæland oppfordrar kommunar til å finne si indre kremmarånd i staden for å be om turistskatt. – Lån pengar, bygg toalett, ta betalt, seier ho.

Les meir

No er det snart ingen grunnar igjen til …

  Nesten éin av tre som brukar ordboka på nett, gjer det frå mobilen. No gjer Universitetet i Bergen det endå enklare, og gjev ut ein mobilapp for ordbøkene.

Les meir

Jensen nektar å gi kommunekompensasjon f…

Framstegsparti-leiar Siv Jensen vil ikkje gi kommunane kompensasjon for tap av eigedomsskatten som partiet lover å fjerne om dei får halde fram i regjering.

Les meir

Det lågaste publikumstalet på årevis for…

Dei nynorske festspela i Ørsta i helga hadde sitt lågaste besøkstal på fleire år.

Les meir

Regjeringa har konludert: Språkrådet bli…

Språkfaglege vurderingar talar mot å flytta Språkrådet ut av hovudstaden, meiner kulturminister Linda Hofstad Helleland.

Les meir

Dei nynorske festspela vil ha tabu ut i …

Både festspeldiktar Lars Mæhle og språksamlaren Ivar Aasen har tatt opp tabu, som er tema under Dei nynorske festspela 2017.

Les meir

30 kommunar har mista fleire hundre mill…

Regjeringa fasar ut kompensasjonsordninga som gav næringsliv i distrikta opp i 500 millionar kroner årleg. No krev Stortinget konsekvensutgreiing av utfasinga, skriv Nationen.

Les meir

Ferrante-feber gir Samlaget størst vekst…

Samlaget er igjen inne blant Noregs ti største forlag, og er det av dei ti største forlaga som aukar mest.

Les meir

Ragnhild Sofie Selstø er ny journalist i…

Skal mellom anna jobba med Fritt Ord-støtta prosjekt om identitet i stortingsvalet.

Les meir

NRK snur: «Hjemmebane» blir «Heimebane»

  TV-serien frå Høddvoll stadion får namnet sitt på nynorsk likevel.

Les meir

Endeleg nynorsk på iPhone og iPad

– Flott for alle oss nynorskbrukarar som har iPhone, seier leiar i Norsk Målungdom.

Les meir

Mållaget reagerer på Hjemmebane

Sunnmøre Mållag meiner den nye storsatsinga frå NRK som er spelt inn i Ulsteinvik bør heite Heimebane. NRK er på ballen.

Les meir

Landstinget 2017: Påmeldingsfristen nærm…

Merk av 8.-9. juni i kalenderen og meld deg på før fristen går ut!

Les meir

Kommune-svar gler Sanner

Fleire enn før er positive til kommunesamanslåingar, viser ei undersøking som kommunalminister Jan Tore Sanner (H) legg fram denne veka.

Les meir

Klassekampen-journalistar får nynorskpri…

 Får pris av Kulturdepartementet.

Les meir

Inntil 5,3 milliardar meir til kommunane…

Regjeringa legg opp til ein reell vekst i kommuneinntektene på mellom 4,3 og 5,3 milliardar kroner i 2018.

Les meir

Nytt frå NRK

  • ANC med to lederkandidater
    Sør-Afrikas regjeringsparti ANC har formelt nominert to kandidater til å overta ledervervet etter korrupsjonsanklagede Jacob Zuma. Som ventet ble de to kandidatene visepresident Cyril Ramaphosa og Nkosazana Dlamini-Zuma, ekskona til president Zuma.
  • IT-tiltak i helse til 55 millioner
    Folkehelseinstituttets IT-utgifter økte med 80 prosent da nye tiltak skulle effektivisere helseforvaltningen, melder Dagens Perspektiv. Etter at Norsk helsenett overtok IT-ansvaret økte utgiftene med 16 millioner. Neste går øker de med 39 millioner.
  • Britisk diplomat drept i Beirut
    En britisk diplomat er funnet død i Beirut i Libanon, melder BBC. Den drepte kvinnen, Rebecca Dykes, ble funnet drept langs en motorvei lørdag. Omstendighetene rundt dødsfallet er ikke klare.
  • Putin takker Trump for terror-hjelp
    Russlands president Vladimir Putin takket søndag USA for hjelp til å avverge et terrorangrep i St. Petersburg. På telefon til president Donald Trump sa han at informasjon fra CIA bidro til å stanse et angrep fra en islamistisk terrorcelle.
  • IS bak kirkeangrep – 9 drepte
    Minst ni mennesker ble drept og over 50 såret i et selvmordsangrep mot en metodistkirke i Quetta i Pakistan søndag. IS hevder å stå bak. Tilstanden til flere av de sårede er kritisk.
  • Tyrkia-ambassade i Øst-Jerusalem
    Tyrkias president Recep Tayyip Erdogan uttrykte i en tale søndag håp om at Tyrkia snart vil kunne opprette en ambassade til Palestina i Øst-Jerusalem. Erdogan tok igjen avstand fra USAs anerkjennelse av Jerusalem som hovedstad i Israel.

Nytt frå Framtida

  • Bokmelding: «Under»

    Ela har vokst opp på ein barneheim i framtidige Kina. Historien er satt så langt fram i tid at vår framtid blir deira fortid. Det har vore mange revolusjonar og sivilisasjonar som har gått til grunne. I likskap med alle andre jenter jobbar Ela på ein fabrikk styrt av Ingmor. Ho er ein leiar som […]

    The post Bokmelding: «Under» appeared first on Framtida.

  • Korleis få elevane til å like og meistre nynorsk?

    Det er ein kjent sak at ikkje alle elevar i skulen liker nynorsk. «Spynorsk mordliste» har det vore skrive på mange nynorske ordbøker gjennom tidene. Lærarar blir ofte stilt spørsmål om kvifor vi må ha to skriftspråk, og kva poenget med nynorsk er. Ikkje alle klarer å svare truverdig på spørsmålet. I dette innlegget reflekterer […]

    The post Korleis få elevane til å like og meistre nynorsk? appeared first on Framtida.

  • Det tettar seg til i nynorsktoppen

    – Det gler meg at me har hatt ein så stor auke i nynorskelevar, seier ordførar Marie Elisabeth Lunde Bruarøy (H) til Framtida.no. Os kommune, rett sør for Bergen, manglar no berre 23 elevar før kommunen har passert talet på nynorskelevar i Stord. Stord har lenge vore kommunen med flest nynorskelevar i Noreg. Men for […]

    The post Det tettar seg til i nynorsktoppen appeared first on Framtida.

  • Gje lærarstudentane nynorskkompetanse!

    Resolusjon vedteken av landsstyret i Pedagogstudentane. Først publisert i Utdanningsnytt. I Noreg har vi to sidestilte skriftspråk, nynorsk og bokmål. Om lag 12 % av alle elevar i grunnskulen har nynorsk som sitt opplæringsmål, og har dermed krav på å få undervising på nynorsk. Den viktigaste føresetnaden for at dei får det, er at læraren […]

    The post Gje lærarstudentane nynorskkompetanse! appeared first on Framtida.

  • Sveio er kåra til årets nynorskkommune

    Kulturdepartementet heidrar Sveio kommune i Hordaland for det særskilte språklege medvitet kommunen syner. Kommunen arbeider systematisk og grundig for å halde nynorsken levande i ein region der målforma er under press. Sveio kommune har sett kor viktig det er å begynne med nynorskopplæring for barn og unge så tidleg som råd. Difor lever målforma i […]

    The post Sveio er kåra til årets nynorskkommune appeared first on Framtida.

  • Sikrar millionløft for nynorsken

    Venstre og KrF har blitt samde med regjeringspartia om eit løft for nynorsken i forhandlingane om nytt statsbudsjett. – Noregs Mållag er veldig glade for dei auka løyvingane til både oss, Det Norske Samlaget og mange andre gode tiltak. Det viktigaste er likevel at løyvinga til Landssamanslutninga av nynorskkommunar (LNK) er på plass, og sikrar […]

    The post Sikrar millionløft for nynorsken appeared first on Framtida.